Het laatste nieuws

08 jul Inwoners IJmond hebben vaker ernstige gezondheidsproblemen

Het Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg (Nivel) publiceert vandaag de grootste gezondheidsverkenning voor de regio IJmond tot nu toe. Hieruit blijkt onomstotelijk dat inwoners van de IJmond groter risico lopen op ernstige gezondheidsklachten dan mensen elders in Nederland. Ook worden zij vaker doorverwezen naar de specialist. Dit verschil wordt groter naarmate men dichter bij de staalfabriek van Tata Steel woont. Nivel deed het onderzoek in opdracht van stichting Gezondheid op 1 en Urgenda.

Voor dit grootste onderzoek in de IJmond tot nu toe analyseerde het Nivel maar liefst 40.000 patiëntendossiers uit de IJmond van 2024 en vergeleek deze met 197.000 dossiers uit controlegebieden. Alle resultaten zijn statistisch gecorrigeerd voor leeftijd, geslacht, nicotinegebruik, overgewicht en obesitas. De gevonden gezondheids­verschillen kunnen dus niet worden verklaard door ongezonder gedrag van IJmond-bewoners.

Uit het onderzoek blijkt dat longaandoeningen, hart- en vaatziekten en maag- en darmklachten vaker voorkomen in de IJmond dan elders in het land. Ook krijgen inwoners van de IJmond meer pijnstilling en longkankermedicatie voorgeschreven, en worden ze vaker doorverwezen naar specialistische zorg. Onder mensen die binnen een straal van 2 km van staalproducent Tata Steel wonen, komen COPD, bronchiëctasieën (longschade door chronische ontstekingen) vaker voor, tevens worden zij vaker doorverwezen naar de longarts.

Extra kwetsbare groepen

Kinderen en ouderen lopen een groter risico op klachten. Kinderen hebben vaker last van bloedarmoede, diarree en oogontsteking en ouderen (65+) hebben vaker longkanker, bronchiëctasieën, hartritmestoornissen en TIA (een voorbijgaande beroerte), dan mensen in de buurt van andere (lichte)industrie gebieden.

Bevestiging zorgwekkend beeld

Nivel deed al eerder vergelijkbaar onderzoek. In de afgelopen 20 jaar zijn er drie studies gedaan naar de gezondheid van IJmond-regio, met data van 2005-2008, 2013-2019 en een vergelijkingsstudie in 2025. Elke analyse laat hetzelfde verontrustende beeld zien: inwoners van de IJmond lopen een grotere kans op ernstige ziektebeelden dan elders in Nederland. In het nieuwe onderzoek is gecorrigeerd op leeftijd, nicotinegebruik en (over)gewicht en de resultaten kunnen dus niet worden toegeschreven aan (on)gezonde gedragspatronen.

Antoinette Verbrugge, directeur van Stichting Gezondheid op 1: “Deze analyse van 40.000 patiëntdossiers onderschrijft wat we als bewoners van IJmond al jaren ervaren en waar we al jaren voor waarschuwen. De overheid staat op het punt om miljarden toe te zeggen aan Tata Steel, terwijl totaal onduidelijk is óf en in welke mate de maatwerkafspraken gezondheidswinst opleveren. Essentieel onafhankelijk onderzoek ontbreekt en omwonenden zijn onvoldoende betrokken.”

Over het onderzoek

De onderzoekers benadrukken dat er geen causale verbanden kunnen worden gelegd over de oorzaak van de gezondheidsproblemen. Wel laat het een consistent beeld zien over 20 jaar onderzoek en vier onafhankelijke studies.

Het rapport Gezondheidsrisico’s in de regio IJmond: een gebiedsvergelijking op basis van gegevens huisartsenregistraties over het jaar 2024 is beschikbaar via het Nivel.