Climate cases

De winst in de klimaatzaak van Urgenda is nog altijd uniek in de wereld. De zaak heeft veel mensen geïnspireerd om ook in actie te komen tegen hun overheid, die onvoldoende tegen klimaatverandering onderneemt, of tegen vervuilende bedrijven. Een studente in Nieuw-Zeeland, seniore dames in Zwitserland,  kinderen in de V.S. etc.

De klimaatzaak in Nederland is de eerste in haar soort. Urgenda en de mede-eisers waren de eerste ter wereld die de Staat ter verantwoording riepen inzake maatregelen om klimaatverandering tegen te gaan. Wereldwijd wordt de klimaatzaak gevolgd door organisaties, burgers, bedrijven en media. En in steeds meer landen volgen burgers het voorbeeld van Urgenda: ze slepen hun regering voor de rechter. Ook bedrijven worden aangeklaagd voor hun aandeel in de schade als gevolg van klimaatverandering. 

BELGIE

In 2014 werd door 11 bekende Belgen de vereniging Klimaatzaak opgezet om het ontoereikende klimaatbeleid van de Belgische regering en van verschillende regionale overheden aan te vechten. Op 1 juni 2015 diende de vereniging haar vordering in bij de rechtbank. Sinds het begin van de zaak hebben meer dan 60.000 Belgen zich als mede-eiser bij de zaak aangesloten. In de rechtszaak word de regering gevraagd om uitstoot van broeikasgassen voor 2025 met minstens 42% en voor 2030 met minstens 55% verminderen ten opzichte van het niveau van 1990.  De zaak werd aanvankelijk vertraagd bij de rechtbank over een taalgeschil dat begin 2018 door het Belgische Hof van Cassatie werd beslecht (het wordt Frans). In de loop van 2019 en 20- dienden de eisers en de regeringen hun processtukken bij de rechtbank in. Een uitspraak in de zaak wordt in het najaar van 2020 verwacht. Meer informatie over de zaak is hier beschikbaar.

In 2014 werd door 11 bekende Belgen de vereniging Klimaatzaak opgezet om het ontoereikende klimaatbeleid van de Belgische regering en van verschillende regionale overheden aan te vechten. Op 1 juni 2015 diende de vereniging haar vordering in bij de rechtbank. Sinds het begin van de zaak hebben meer dan 60.000 Belgen zich als mede-eiser bij de zaak aangesloten. In de rechtszaak word de regering gevraagd om uitstoot van broeikasgassen voor 2025 met minstens 42% en voor 2030 met minstens 55% verminderen ten opzichte van het niveau van 1990.  De zaak werd aanvankelijk vertraagd bij de rechtbank over een taalgeschil dat begin 2018 door het Belgische Hof van Cassatie werd beslecht (het wordt Frans). In de loop van 2019 en 20- dienden de eisers en de regeringen hun processtukken bij de rechtbank in. Een uitspraak in de zaak wordt in het najaar van 2020 verwacht. Meer informatie over de zaak is hier beschikbaar.

CANADA

In Canada zijn momenteel twee klimaatzaken bezig.

In november 2018 startte ENvironnement JEUnesse, een non-profit milieuorganisatie uit Quebec, de eerste fase van een ‘class action’ rechtszaak tegen de Canadese regering. In deze fase werd door de organisatie betoogd dat alle burgers van Quebec die jonger zijn dan 35 jaar in het bijzonder door klimaatverandering getroffen worden en dat het niet nemen van emissiereductiemaatregelen door de Canadese regering een schending van hun mensenrechten vormde. In juli 2019 verwierp het Superior Cour van Quebec het verzoek om een ‘class action’ namens de jonge Quebeckers te starten. De rechter erkende de gevaren van klimaatverandering, maar vond onvoldoende grond om de grens van de groep die daartegen bescherming kan vragen bij 35 te leggen. De eisers hebben een beroep bij het Gerechtshof van Quebec ingediend. Meer informatie over de zaak is te vinden.

In oktober 2019 startte een groep van 15 jongeren een rechtszaak bij de federale rechter tegen de Canadese regering. De jongeren stellen dat het inadequate beleid van de regering heeft geleid tot een gevaarlijk niveau van klimaatverandering, dat ernstige gevolgen heeft en zal hebben voor de gezondheid en het levensonderhoud van de eisers. Meer details over deze zaak zijn hier te vinden.

COLOMBIA

25 jongeren van 7 tot 25 jaar hebben een rechtszaak aangespannen tegen de Colombiaanse regering, verschillende lokale overheden en een aantal bedrijven. De jongeren stellen dat klimaatverandering, samen met het onvermogen van de regering om de ontbossing terug te dringen en het niet halen van het doel van zero-net ontbossing voor het Amazonegebied in 2020, een bedreiging vormde voor hun fundamentele rechten op een gezond milieu, leven, gezondheid, voedsel en water. In april 2018 oordeelde het Hooggerechtshof in Colombia het voordeel van de jongeren en erkende het Colombiaanse Amazonegebied als een gebied met eigen rechten. Het Hooggerechtshof droeg de regering op de ontbossing in het Amazonegebied aan te pakken. De uitspraak van het Hooggerechtshof (in het Spaans) is hier te vinden. In augustus 2019 heeft de rechtbank van Bogota een aantal hoorzittingen gepland om toezicht te houden op de uitvoering van de beslissing van het Hooggerechtshof. Meer informatie over de zaak is hier te vinden.

DUITSLAND

In oktober 2018 heeft Greenpeace Duitsland, met drie Duitse gezinnen die biologische boeren zijn, een rechtszaak aangespannen tegen de Duitse Staat voor het niet halen van het doel van de regering om de emissies te reduceren met 40% voor 2020 (ten opzichte van 1990). De families stellen dat het niet halen van dit doel een schending vormt van het recht op leven en gezondheid en eigendom zoals dat is beschermt onder de Duitse grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Zij verzochten de rechtbank te verklaren dat de regering wettelijk verplicht is om alsnog te voldoen aan haar 2020-doelstelling. In oktober 2019 verwierp het Administratieve Hof van Berlijn de zaak met het argument dat het oorspronkelijk 2020 doel was vervangen door de beslissing van de regering om een nieuwe klimaatbeschermingswet aan te nemen die de 2020-doelstelling verlaagt en het bereiken van de doelstelling voor 2020 tot 2023 uitstelt. De rechtbank stelde echter wel vast dat de fundamentele rechten van mensen geschonden kunnen worden door de gevolgen van de opwarming van de aarde en dat het klimaatbeleid van de regeringen gebaseerd moet zijn op wetenschappelijke feiten en bevindingen zoals die zijn samengevat in het IPCC. In het geval van Duitsland kon de rechtbank echter nog geen schending van fundamentele rechten vaststellen. De eisers besloten niet in beroep te gaan, maar zien het vonnis als een belangrijke stap in de erkenning dat overheden wettelijke verplichtingen hebben om klimaatmaatregelen te nemen. Meer informatie over de zaak is hier te vinden.

EUROPESE UNIE

In mei 2018 hebben tien gezinnen, waaronder kinderen, bij het Gerecht van Eerste Aanleg van de EU een zaak tegen het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie gestart. De gezinnen uit Portugal, Duitsland, Frankrijk, Italië, Roemenië, Kenia, Fiji en de Zweedse Sami Youth Association Sáminuorra stellen dat de klimaatdoelstelling van de EU voor 2030 niet voldoende zijn om gevaarlijke klimaatverandering te voorkomen en daardoor hun fundamentele rechten op leven, gezondheid, beroep en eigendom schenden. De mogelijkheden voor burgers om zich direct tot de EU rechter te wenden zijn van oudsher heel erg beperkt. De eiser verzochten de rechter om vanwege de zeer grote impact van klimaatverandering een uitzondering op deze regels te maken. In mei 2019 heeft het Gerecht die verzoek afgewezen. De gezinnen hebben beroep aangetekend bij het Europese Hof van Justitie. Informatie over de beslissing in eerste aanleg is hier te vinden en het beroep kan hier worden gevonden. Meer informatie over de zaak vindt u hier.

FRANKRIJK

In december 2018 lanceerde vier non-profit organisaties – Fondation pour la Nature et l’Homme, Greenpeace France, Notre Affaire à Tous en Oxfam France – een klimaatzaak tegen de Franse regering. De zaak wordt door meer dan 2 miljoen mensen gesteund. In de zaak wordt gesteld dat dat de regering heeft nagelaten om de “noodzakelijke maatregelen” te nemen om de wereldwijde temperatuurstijging te beperken tot 1,5 graden en dat dit in strijd is met haar verplichtingen onder de Franse grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De eisers wijzen er onder ander op dat de uitstoot van Frankrijk sinds 2016 is toegenomen en dat klimaatverandering tot nu toe al tot meer sterfte en schadelijke gezondheidseffecten heeft geleid en dat in de toekomst nog veel erger zal worden. De dagvaarding is in maart 2019

INDIA

Op 22 maart 2017 diende de negenjarige Ridhima Pandey een verzoekschrift in tegen de regering van India bij het National Green Tribunal. Pandey stelde dat de Indiase regering niet haar verplichtingen jegens haar en de Indiase bevolking na kwam om klimaatverandering tegen te gaan, omdat de regering niet aan haar eigen normen voldeed. Pandey vroeg het Tribunaal om de Indiase regering op te dragen een carbon budget en een nationaal klimaatherstelplan op te stellen in overeenstemming met internationale overeenkomsten en wetenschappelijke consensus. De zaak werd verworpen door het National Green Tribunal op grond van het feit dat de zaak al onder de milieueffectrapportage viel. Meer details over de zaak zijn hier beschikbaar.

IERLAND

Op 23 oktober 2017 is Friends of the Irish Environment (FIE) een juridische procedure gestart tegen de Ierse regering voor het nalaten van het nemen van de noodzakelijke maatregelen om gevaarlijke klimaatverandering te voorkomen. FIE stelde dat het Ierse nationale mitigatieplan niet genoeg is om de uitstoot van broeikasgassen door Ierland terug te dringen en dat dit een schending is van de Ierse klimaatwet, de Ierse grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. FIE benadrukte in de procedure dat de Ierse emissies tegen 2020 zullen toenemen.

De zitting in de Ierse High Court vond plaats van 22 tot 25 januari 2019. In september 2019 wees het High Court het beroep af op grond van het feit dat de regering een ruime beoordelingsvrijheid had ten aanzien van de inhoud van het plan. De High Court accepteerde echter dat FIE, als milieuorganisatie, bevoegd was het plan aan te vechten en dat het plan zelf (in tegenstelling tot wat de regering beweert) justitiabel is. FIE is in beroep gegaan. De berichtgeving en analyse van de uitspraak zijn hier, hier en hier beschikbaar. Meer informatie over de zaak is te vinden op de Climate Case Ireland website.

NIEUW ZEELAND

In november 2015 daagde de Nieuw-Zeelandse rechtenstudente Sarah Thomson haar regering voor de rechter vanwege de regering ‘s ontoereikende klimaatambities. De zaak werd tussen 26 en 28 juni 2017 voor de rechter gebracht. Op 2 november 2017 deed de High Court in Wellington uitspraak. De High Court oordeelde dat klimaatverandering aanzienlijke wereldwijde risico’s met zich meebrengt en dat de regering wettelijk aansprakelijk is voor haar acties om klimaatverandering aan te pakken. Het Hof stelde vast dat de Nieuw-Zeelandse minister van Klimaatverandering onwettig had gehandeld door na de publicatie van het meest recente IPCC-beoordelingsrapport de klimaatdoelstellingen van het land voor 2050 niet te herzien. Het Hof heeft zich onthouden van het uitvaardigen van een bevel tegen de regering, omdat de nieuw gekozen regering is aangetreden in oktober 2017 en zich heeft verbonden aan een doelstelling van CO2-neutraliteit in 2050. Meer informatie over de zaak is hier te vinden. U kunt hier en hier de verklaring en het vonnis van de rechtbank downloaden.

NOORWEGEN

In Noorwegen is een zaak aangespannen tegen de regering voor het toestaan van olieboringen in het Noordpoolgebied. De initiatiefnemers stelden dat het boren naar extra olie niet in lijn is met de temperatuurdoelstelling in het Parijs Akkoord en dat het verlenen van de vergunningen derhalve in strijd met de grondwet zouden zijn.  Meer dan 520.000 mensen ondersteunen de zaak. De zaak werd afgewezen door de rechtbank en bevind zich nu in hoger beroep. Kijk hier voor meer informatie.

PAKISTAN

Asghar Leghari, een Pakistaanse boer, heeft een Klimaatzaak aangespannen tegen de Pakistaanse regering omdat zij er niet in geslaagd is haar nationale klimaatveranderingswetgeving en -beleid uit te voeren. In 2015 wees de afdeling milieuzaken van de High Court van Lahore de claim toe. De High Court stelde vast dat klimaatverandering het recht op leven en het recht op waardigheid schaad. Nadat de High Court had vastgesteld dat de regering weinig had gedaan om haar nationale klimaatwet uit te voeren, gaf zei opdracht aan de ministeries om elk een centraal aanspreekpunt aan te wijzen om de uitvoering van de uitspraak te garanderen en een lijst van actiepunten voor te leggen. De rechtbank richtte ook een Commissie Klimaatverandering op, die de opdracht kreeg om de voortgang van de regering te monitoren. De uitspraak van de rechtbank is hier te vinden.

VERENIGD KONINKRIJK

De organisatie Plan B en 11 burgers in de leeftijd van 9 tot 79 jaar hebben in december 2017 een zaak tegen de Britse minister van Economische Zaken, Energie en Industriële Strategie aanhangig gemaakt. De eisers voerden aan dat de klimaatdoelstelling van het Verenigd Koninkrijk voor 2050, die in 2008 was vastgesteld, niet in overeenstemming was met het doel van het Parijs Akkoord. Zij stelde dat de regering verplicht zou moeten zijn de doelstelling te verhogen. In juli 2018 besloot de High Court tot het niet behandelen van de zaak. Na het starten van de procedure had de regering al aangekondigd het doel voor 2050 te verhogen. De High Court oordeelde dat er daarom geen sprake meer van een schending van rechten door de regering kon zijn. Plan B en de 11 burgers gingen in beroep, maar het Hof van liet de uitspraak van de High Court in stand. De beschikking van het Hof van Beroep is hier te vinden. Meer informatie vindt u hier.

VERENIGDE STATEN

In 2015 dienden 21 jongeren bij de federale rechtbank in Oregon een claim in tegen de Amerikaanse regering in verband met klimaatverandering. In de zaak, ook bekend als Youth v. Trump, stellen de jonge Amerikanen dat hun regering tientallen jaren actief heeft bijgedragen aan het veroorzaken van klimaatverandering en dat het daarmee de grondwettelijke rechten van de jongste generatie op leven en vrijheid heeft geschonden.

In november 2016 overleefden de jeugd een poging van de overheid en de fossiele brandstoffenindustrie om de zaak vroegtijdig te laten eindigen. In een baanbrekende uitspraak oordeelde de federale rechtbank van Oregon dat “het recht op een klimaatsysteem dat in staat is om het menselijke leven in stand te houden fundamenteel is voor een vrije en geordende samenleving”, en verwierp de poging van de regering om de zaak te verwerpen. Sindsdien heeft de Trump regering verschillende verzoeken ingediend om het proces te schorsen, die het Negende Circuit Court of Appeals en het Hooggerechtshof herhaaldelijk hebben afgewezen. Het laatste beroep van de regering tegen het besluit van 2016 is anno 2020 in behandeling bij het Negende Circuit Court of Appeals. Meer informatie over de zaak is hier te vinden.

ZWITSERLAND

Op 26 mei 2017 startte een groep Zwitserse seniore vrouwen, de Klimaseniorinnen een Klimaatzaak tegen de Zwitserse regering (de Federale Raad) en drie verantwoordelijke autoriteiten bij de Federale Administratieve Rechtbank. De Klimaseniorinnen klacht stelde dat het klimaatbeleid van de regering strijd is met de grondwet en mensenrechten. De vrouwen eisten een onmiddellijke verhoging van de ambitie van de nationale mitigatiedoelstellingen voor 2020 en 2030.

In november 2018 verwierp de Federale Administratieve Rechtbank de zaak. De rechtbank erkende de gevaren van klimaatverandering, maar oordeelde dat die gevaren een ieder raken en niet de seniore vrouwen in het bijzonder. Het aantonen van een dergelijke bijzonder kwetsbare positie was een noodzakelijke voorwaarde om de zaak aan te kunnen spannen. De Klimaseniorinnen zijn in januari 2019 in beroep gegaan bij het Zwitserse Hooggerechtshof. Meer informatie over de zaak vindt u hier.