Het laatste nieuws

31 mrt Juridische handvatten voor gemeenten om schadelijke staalslakken te weren

Stichting Gezondheid op 1 biedt gemeenten, provincies en waterschappen een juridische notitie aan, opgesteld door twee gespecialiseerde juridische adviesbureaus op verzoek van Gezondheid op 1 en Urgenda. Met de notitie kunnen zij hun inwoners beschermen tegen de mogelijk schadelijke effecten van staalslakken. De notitie weerlegt het standpunt van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) dat lokale verboden niet mogelijk zouden zijn. Volgens Gezondheid op 1 biedt de wet juist ruimte voor lokaal maatwerk. Iets wat nu, tijdens de coalitieonderhandelingen die bij veel gemeenten plaatsvinden, extra relevant is.

De juridische notitie is een direct antwoord op een brief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat van 2 december 2025. Daarin stelde het ministerie dat lokale overheden geen generiek verbod of vergunningsplicht voor staalslakken mogen invoeren. Deze boodschap leidde tot grote onzekerheid en verbazing bij lokale bestuurders. De notitie concludeert echter dat dit standpunt juridisch onjuist of onvolledig is: het Circulair Materialen Plan regelt de meeste toepassingen van staalslakken niet, en de Omgevingswet biedt expliciet ruimte voor lokaal maatwerk ter bescherming van gezondheid en milieu.

Staalslakken zijn restproducten uit de staalindustrie die veel worden toegepast in wegenbouw en grondverzet. Bij (onjuist) gebruik kunnen schadelijke stoffen vrijkomen. In contact met water kunnen kalk en zware metalen uit de slakken lekken en ontstaat er water met een zeer hoge pH-waarde, vergelijkbaar met gootsteenontstopper. Daarnaast kan stof van staalslakken luchtwegklachten, geïrriteerde ogen en bloedneuzen veroorzaken. Deze effecten kunnen jarenlang aanhouden. Het ministerie zelf stelde in 2025 al een tijdelijk verbod en vergunningplicht in op bepaalde staalslaktoepassingen vanwege aantoonbare milieurisico’s.

“Dit is hét moment voor lokale bestuurders om in actie te komen,” zegt Antoinette Verbrugge, directeur van Gezondheid op 1. “Juist nu in veel gemeenten coalitieonderhandelingen plaatsvinden, kunnen zij bescherming tegen staalslakken opnemen in hun afspraken. De juridische ruimte is er, ze moeten hem alleen benutten.”

Meerdere gemeenten hebben inmiddels het gebruik van staalslakken al beperkt of aan banden gelegd, naar aanleiding van zorgen van omwonenden en kritische berichtgeving. Met de aangeboden notitie wil de stichting andere bestuurders inspireren en dezelfde mogelijkheid geven.